Epilepsie bij huisdieren – symptomen, diagnose & behandeling

Epilepsie is een belangrijke uiting van een hersenaandoeningen bij huisdieren. Ze ontstaat door een plotselinge, ongecontroleerde ontlading van zenuwcellen in de hersenen. Dit kan leiden tot spiertrekkingen, bewustzijnsverlies of afwijkend gedrag. Epilepsie is de meest voorkomende chronische hersenaandoening bij honden, maar kan ook bij katten voorkomen. Deze aanvallen kunnen zowel idiopathisch (genetisch/erfelijk of zonder duidelijke oorzaak), structureel (hersenafwijkingen zoals tumoren, infecties, trauma, vasculaire letsels) als reactief (metabole of toxische stoornissen) zijn. In dit artikel bespreken we de oorzaken, symptomen, diagnose, behandeling en prognose van epilepsie bij huisdieren.

Wat is epilepsie?

Epilepsie is een aandoening waarbij herhaalde toevallen optreden. We onderscheiden idiopathische epilepsie, waarbij geen onderliggende oorzaak wordt gevonden, en epilepsie, die het gevolg is van een hersenaandoening zoals een tumor, ontsteking, infectie, trauma of stofwisselingsstoornissen.

Welke dieren lopen risico?

Idiopathische epilepsie komt het vaakst voor bij honden meestal gebeuren de eerste aanvallen tussen 6 maanden en 6 jaar leeftijd. Bepaalde rassen zoals de Border Collie, Labrador Retriever en Duitse Herder hebben een genetische predispositie voor deze aandoening. Bij katten zijn aanvallen vaker secundair aan hersenaandoeningen zoals infecties (toxoplasmose), trauma of tumoren.

Oorzaken van epilepsie en toevallen

De belangrijkste oorzaken zijn:

• Idiopathisch, vaak erfelijk
• Tumoren van de hersenen
• Ontstekingen zoals meningo-encefalitis (auto-immuunziekte)
• Infecties zoals toxoplasmose of FIP bij katten
• Trauma van de hersenen
• Vergiftigingen en stofwisselingsstoornissen

Symptomen bij hond en kat

Bij honden: klassieke gegeneraliseerde tonisch-clonische aanvallen

• Plots bewustzijnsverlies
• Spiertrekkingen, stijfheid of krampen
• Overmatig speekselen, urineren of ontlasten tijdens een aanval
• Gedesoriënteerd of rusteloos na de aanval (postictale fase)

Bij katten: focale aanvallen komen frequenter voor

• Vaak subtielere tekenen zoals staren, knipperen of plots vreemd gedrag
• Maar kan er ook exact hetzelfde uitzien als bij honden

Diagnose van epilepsie en hersenaandoening

De diagnose wordt gesteld door een combinatie van anamnese, lichamelijk en neurologisch onderzoek. Aanvullende testen zijn vaak nodig om onderliggende hersenaandoeningen op te sporen: bloedonderzoek, MRI, en cerebrospinaal vochtonderzoek. Bij idiopathische epilepsie worden geen afwijkingen gevonden. Bij structurele epilepsie zijn hersenafwijkingen vaak zichtbaar.

Behandelingen van epilepsie

Medicatie

De meest gebruikte medicijnen zijn anti-epileptica zoals fenobarbital, imepitoin, kaliumbromide en levetiracetam. Het doel is het verminderen van de frequentie en ernst van aanvallen. Gehele aanvalsvrijheid wordt helaas zelden bereikt.

Behandeling van onderliggende hersenaandoeningen

Indien er een onderliggende hersenziekte aanwezig is, wordt de behandeling hierop afgestemd. Dit kan chirurgie zijn (bij tumoren), antibiotica of antivirale therapie (bij infecties), ontstekingsremmers (bij auto-immuunziekten) of zelfs chemotherapie en radiatietherapie.

Herstel en prognose

De prognose hangt sterk af van de oorzaak. Bij idiopathische epilepsie kan de levenskwaliteit vaak goed behouden blijven met medicatie. Bij andere vormen van epilepsie is de prognose afhankelijk van de aard van de onderliggende hersenaandoening.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Wat is het verschil tussen idiopathische en structurele/reactieve epilepsie?

Idiopathische epilepsie heeft geen onderliggende oorzaak, terwijl structurele epilepsie veroorzaakt wordt door een hersenaandoening zoals een tumor, infectie of stofwisselingsstoornis.

Komen toevallen vaker voor bij honden of katten?

Honden hebben vaker idiopathische epilepsie, katten meestal structurele oorzaken. Epilepsie bij katten is veel zeldzamer dan bij honden.

Hoe wordt epilepsie vastgesteld?

Met anamnese, lichamelijk en neurologisch onderzoek, en aanvullende onderzoeken zoals bloedonderzoek, MRI-scan van de hersenen en cerebrospinaal vochtanalyse.

Kan epilepsie genezen worden?

Idiopathische epilepsie kan niet genezen worden, maar is vaak goed onder controle te houden met medicatie. Bij de andere vormen van epilepsie varieert de prognose sterk, en is vaak minder gunstig omdat structurele oorzaken primeren.