Immuungemedieerde hersenaandoeningen bij huisdieren – meningitis & meningo-encefalitis

Immuungemedieerde hersenaandoeningen, zoals meningitis en meningo-encefalitis, zijn ontstekingsziekten waarbij het immuunsysteem ten onrechte het eigen zenuwweefsel aanvalt. Deze aandoeningen veroorzaken vaak heftige neurologische klachten zoals pijn, epilepsie aanvallen of verlamming. Ze komen vooral voor bij honden, met name bij jonge tot middelbare dieren van gevoelige rassen. Bij katten zijn immuungemedieerde hersenaandoeningen zeldzaam, maar kunnen ze voorkomen. 

In dit artikel bespreken we de oorzaken, symptomen, diagnose, behandeling en prognose van immuungemedieerde hersenaandoeningen bij huisdieren.

Wat zijn immuungemedieerde hersenaandoeningen?

Bij immuungemedieerde hersenaandoeningen richt het afweersysteem zich tegen het eigen zenuwweefsel. Dit leidt tot ontsteking van de hersenvliezen (meningitis) en/of het hersenweefsel zelf (encefalitis). Er bestaan verschillende vormen, waaronder steroid-responsive meningitis-arteritis (SRMA) en granulomateuze meningo-encefalitis (GME).

Welke dieren lopen risico?

Deze aandoeningen worden het meest gezien bij honden, vooral bij jonge tot middelbare dieren. Bepaalde rassen zoals de Beagle, Berner Sennenhond en de Boxer hebben voor SRMA een verhoogde gevoeligheid, terwijl de Franse Bulldog, Chihuahua, Maltezer en Mopshond aanleg hebben om GME te ontwikkelen. Bij katten zijn immuungemedieerde hersenaandoeningen eerder zeldzaam.

Oorzaken van immuungemedieerde hersenaandoeningen

De exacte oorzaak is onbekend, maar er zijn meerdere factoren die een rol spelen:

• Genetische aanleg
• Mogelijke uitlokkende infecties
• Omgevingsfactoren die het immuunsysteem activeren

Symptomen bij hond en kat

De symptomen verschillen per type en ernst van de ontsteking:

Bij honden met SRMA:

• Heftige nekpijn
• Koorts

Bij honden met GME:

• Epilepsie aanvallen
• Evenwichtsstoornissen
• Ataxie (wankel lopen)
• Verlamming in ernstige gevallen

Bij katten:

• Zeer zeldzaam
• Indien aanwezig: vergelijkbare klachten zoals pijn, toevallen en neurologische uitval

Diagnose van immuungemedieerde hersenaandoeningen

De diagnose wordt gesteld door klinisch en neurologisch onderzoek, in combinatie met beeldvorming en laboratoriumtests. MRI toont vaak ontstekingshaarden in hersenen en hersenvliezen. Liquoronderzoek (hersenvochtanalyse) is essentieel en laat een verhoogd aantal ontstekingscellen zien.